Czy każde naruszenie ochrony danych trzeba zgłosić?

Michał Rutkowski • dla IOD i właścicieli procesów • opublikowano 25 czerwca 2026 • aktualizacja 19 października 2026 • 9 min czytania

Krótka odpowiedź

Nie każde. Zgłoszenie Prezesowi UODO jest regułą — administrator może od niej odstąpić tylko wtedy, gdy z jego oceny wynika, że ryzyko naruszenia praw lub wolności osób fizycznych jest mało prawdopodobne. Zgłoszenia dokonuje się bez zbędnej zwłoki, a w miarę możliwości nie później niż w terminie 72 godzin od stwierdzenia naruszenia — nie od jego wystąpienia. Standardem jest „bez zbędnej zwłoki”; 72 godziny to granica, a nie termin do wykorzystania. Zawiadomienie osób, których dane dotyczą, jest odrębną decyzją i powstaje dopiero przy wysokim ryzyku. Administrator musi natomiast udokumentować każde naruszenie, również to, którego nie zgłosił. Podmiot przetwarzający zgłasza z kolei administratorowi każde stwierdzone naruszenie bez zbędnej zwłoki i bez progu ryzyka.

Masz incydent teraz? Sprawdź w 5 minut

Narzędzie „Mam incydent – co teraz?” wstępnie pokaże, które terminy z RODO i KSC już biegną. Na koniec pobierzesz plan działania w PDF. Bezpłatnie, bez konta i bez plików cookies.

Dlaczego to pytanie w ogóle powstaje

Wątpliwość ma dwa źródła i oba są organizacyjne, nie prawne.

Po pierwsze, nie każde zdarzenie bezpieczeństwa jest naruszeniem ochrony danych osobowych. Zablokowane logowanie albo wykryta i odparta próba phishingu nie są naruszeniem, jeżeli nie naruszyły poufności, integralności ani dostępności danych osobowych. Awaria serwera wymaga natomiast oceny, czy doprowadziła do choćby czasowej utraty dostępu do danych osobowych. Naruszeniem jest zdarzenie, które doprowadziło do przypadkowego lub niezgodnego z prawem zniszczenia, utracenia, zmodyfikowania, nieuprawnionego ujawnienia lub nieuprawnionego dostępu do danych osobowych. Dopóki organizacja nie rozstrzygnie tej kwalifikacji, dyskusja o zgłoszeniu jest przedwczesna.

Po drugie, część organizacji przyjmuje zasadę „zgłaszamy wszystko, na wszelki wypadek”. Zgłoszenie powinno jednak wynikać z oceny ryzyka, a nie ją zastępować. EROD wskazuje, że przy wątpliwości administrator powinien zgłosić naruszenie (wytyczne 9/2022, pkt 119). Według EROD zgłoszenie zdarzenia, które ostatecznie nie okazało się naruszeniem, nie grozi sankcją (wytyczne 9/2022, pkt 60). Prezes UODO w poradniku podkreśla, że samo zgłoszenie nie świadczy o winie zgłaszającego. Brak zgłoszenia bez udokumentowanej analizy jest natomiast trudny do obrony.

Do tego dochodzi mechanika terminu. Siedemdziesiąt dwie godziny liczy się od stwierdzenia naruszenia przez administratora, a nie od momentu, w którym zdarzenie zaistniało. W dużych organizacjach większość tego czasu zwykle zużywa droga informacji. Prowadzi ona od pracownika, przez przełożonego i dział IT, do inspektora ochrony danych. Decyzja zapada na końcu tej ścieżki i wtedy dopiero widać, ile czasu realnie zostało.

Warto też wiedzieć, że sam próg zgłoszenia jest przedmiotem prac legislacyjnych. Wniosek Komisji Europejskiej z pakietu Digital Omnibus przewiduje podniesienie progu zgłoszenia do wysokiego ryzyka, wydłużenie terminu do 96 godzin i wspólny punkt przyjmowania zgłoszeń. To projekt na etapie prac w Parlamencie Europejskim i Radzie — do czasu przyjęcia i wejścia w życie zmian obowiązują dotychczasowe zasady i to według nich należy oceniać dzisiejsze naruszenia.

Co trzeba ustalić przed decyzją

Czy zdarzenie jest naruszeniem ochrony danych osobowych

Kwalifikacja obejmuje trzy wymiary. Są to poufność (dane trafiły do osoby nieuprawnionej), integralność (dane zostały zmienione w sposób nieuprawniony lub przypadkowy) i dostępność (dane utracono albo dostęp do nich jest niemożliwy). Utrata dostępności bywa pomijana, choć jest naruszeniem tak samo jak wyciek. Atak ransomware na dane osobowe jest naruszeniem także wtedy, gdy organizacja szybko odtworzyła dane z kopii. EROD uznaje taki atak za naruszenie nawet przy odtworzeniu danych w kilka godzin i bez wpływu na bieżącą działalność (wytyczne 01/2021, pkt 16–17).

To ustalenie odpowiada wyłącznie na pytanie „czy RODO w ogóle wchodzi w grę”. Nie przesądza jeszcze niczego o zgłoszeniu.

Kiedy organizacja stwierdziła naruszenie

Termin 72 godzin biegnie od stwierdzenia naruszenia. Według EROD następuje ono z chwilą, gdy administrator ma uzasadniony stopień pewności, że incydent bezpieczeństwa doprowadził do narażenia danych osobowych (wytyczne 9/2022, pkt 31). Jak liczyć ten termin w weekend, przy postępowaniu wstępnym i przy informacji od podmiotu przetwarzającego, opisuje materiał Jak liczyć 72 godziny na zgłoszenie naruszenia?.

Jakie ryzyko powstaje dla osób, a nie dla organizacji

To jest punkt, w którym najczęściej rozjeżdża się perspektywa. Ocena dotyczy skutków dla osób, których dane dotyczą — kradzieży tożsamości, oszustwa finansowego, ujawnienia informacji objętych szczególną ochroną, dyskryminacji, straty finansowej, naruszenia dobrego imienia. Ryzyko reputacyjne administratora nie należy do tej analizy.

Ocena łączy dwa wymiary. Są to prawdopodobieństwo wystąpienia skutku i waga jego wpływu na prawa lub wolności osoby. W wyroku z 1 października 2025 r. (III OSK 1830/22) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że ustalenie, iż prawdopodobieństwo nie jest małe, w połączeniu z wysoką wagą potencjalnego wpływu, przesądza o możliwości wystąpienia wysokiego ryzyka, a obowiązek zawiadomienia nie wymaga, by prawa osoby zostały już faktycznie naruszone. Sąd potwierdził również, że ujawnienie numeru PESEL wraz z imieniem i nazwiskiem tworzy wysokie ryzyko. Dla praktyki oznacza to jedno. Argument „nic się nie stało” nie wyklucza ryzyka, bo ocenie podlega ryzyko, a nie powstała już szkoda. EROD uznaje jednak niektóre okoliczności za zmniejszające ryzyko, na przykład usunięcie pliku na żądanie przez odbiorcę związanego tajemnicą zawodową (wytyczne 01/2021, pkt 81).

Analizę porządkują wytyczne EROD zawierające osiemnaście przykładowych przypadków — ransomware, eksfiltracja danych, ryzyko wewnętrzne, zgubione urządzenia, błędna wysyłka korespondencji, socjotechnika — wraz ze wskazaniem, kiedy w każdym z nich powstaje obowiązek zgłoszenia i zawiadomienia. Wytyczne nie są źródłem prawa, ale wyznaczają praktykę nadzoru i są dobrym punktem odniesienia przy budowaniu własnych kryteriów oceny.

Czy ryzyko jest wysokie — czyli druga, odrębna decyzja

Zgłoszenie organowi i zawiadomienie osób to dwa różne obowiązki z różnymi progami. Zgłoszenie do UODO odpada dopiero wtedy, gdy jest mało prawdopodobne, by naruszenie skutkowało ryzykiem naruszenia praw lub wolności osób fizycznych. Zawiadomienie osób powstaje w odwrotnym układzie — dopiero gdy ryzyko jest wysokie — i ma nastąpić bez zbędnej zwłoki, bez sztywnego terminu godzinowego.

RODO przewiduje trzy sytuacje, w których zawiadomienie osób nie jest wymagane mimo wysokiego ryzyka. Pierwsza zachodzi, gdy administrator wdrożył wcześniej odpowiednie środki ochrony i zastosował je do danych objętych naruszeniem. Chodzi w szczególności o szyfrowanie, które uniemożliwia odczyt osobom nieuprawnionym. Druga zachodzi, gdy administrator zastosował po naruszeniu środki eliminujące prawdopodobieństwo wysokiego ryzyka. Trzecia zachodzi, gdy zawiadomienie indywidualne wymagałoby niewspółmiernie dużego wysiłku. Wtedy administrator wydaje publiczny komunikat albo stosuje podobny środek, który równie skutecznie informuje osoby. Powołanie się na pierwszy z tych wyjątków wymaga wykazania, że zabezpieczenie działało w chwili naruszenia; deklaracja, że „dane były szyfrowane”, bez wskazania zakresu i sposobu zarządzania kluczami, nie zamyka sprawy. EROD wskazuje, że gdy administrator nie ma odpowiednich kopii zapasowych, utrata lub zmiana zaszyfrowanych danych wymaga zawiadomienia osób mimo szyfrowania (wytyczne 9/2022, pkt 76). Decyzja o skorzystaniu z wyjątku nie należy przy tym wyłącznie do administratora. Organ nadzorczy może zażądać zawiadomienia osób albo stwierdzić, że warunek wyłączający zawiadomienie został spełniony (art. 34 ust. 4 RODO).

Który organ i jakie obowiązki biegną równolegle

Obowiązek zgłoszenia naruszenia organowi nadzorczemu ciąży na administratorze (art. 33 ust. 1 RODO). Podmiot przetwarzający zgłasza administratorowi każde stwierdzone naruszenie bez zbędnej zwłoki i bez progu ryzyka (art. 33 ust. 2 RODO). EROD wskazuje, że podmiot przetwarzający nie musi najpierw oceniać ryzyka, bo tę ocenę musi przeprowadzić administrator (wytyczne 9/2022, pkt 44).

Przy przetwarzaniu transgranicznym trzeba ustalić, czy Prezes UODO jest organem wiodącym, czy właściwy jest organ innego państwa. Administrator bez jednostki organizacyjnej w Unii, który podlega RODO, nie korzysta z mechanizmu kompleksowej współpracy. EROD wskazuje, że taki administrator musi zgłosić naruszenie organom nadzorczym wszystkich państw członkowskich, w których mieszkają osoby dotknięte naruszeniem (wytyczne 9/2022, pkt 73). Wyznaczenie przedstawiciela w UE tego nie zmienia.

Niezależnie od RODO to samo zdarzenie może uruchamiać inne reżimy. Są to obowiązki wobec CSIRT dla podmiotów objętych ustawą o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa, obowiązki sektorowe wynikające z DORA, Prawa komunikacji elektronicznej czy rozporządzenia eIDAS. Terminy i progi są w nich różne. Podmioty kluczowe i ważne z sektora bankowości i infrastruktury rynków finansowych zgłaszają poważne incydenty związane z ICT według DORA. Przepisy ustawy o KSC o zgłaszaniu poważnych incydentów nie mają do nich zastosowania, z wyjątkami z art. 8i tej ustawy. Dostawca usług komunikacji elektronicznej zgłasza Prezesowi UODO naruszenia danych przetwarzanych w związku z usługami telekomunikacyjnymi według art. 402 Prawa komunikacji elektronicznej (art. 95 RODO). EROD wskazuje, że w odróżnieniu od art. 33 ust. 1 RODO przepisy dyrektywy 2009/136/WE o naruszeniach u dostawców publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej wymagają zgłaszania wszystkich istotnych naruszeń (wytyczne 9/2022, pkt 75). Organizacje, które dopiero układają ten obszar, zwykle zaczynają od ustalenia zakresu obowiązków w ramach przygotowania do NIS2 i KSC, a dopiero potem łączą ścieżki zgłoszeniowe w jedną procedurę.

Cztery typowe rozstrzygnięcia

SytuacjaZgłoszenie do UODOZawiadomienie osóbCo zostaje w dokumentacji
Zdarzenie bezpieczeństwa bez wpływu na dane osoboweNieNieRejestr incydentów bezpieczeństwa; uzasadnienie kwalifikacji, jeżeli sygnał dotyczył danych
Naruszenie, przy którym powstanie ryzyka dla osób jest mało prawdopodobneNieNieWpis w rejestrze naruszeń wraz z oceną ryzyka i podstawą decyzji o niezgłaszaniu
Naruszenie z ryzykiem, które nie jest wysokieTak — bez zbędnej zwłoki, w miarę możliwości do 72 godzin od stwierdzeniaNieWpis w rejestrze, zgłoszenie, korespondencja z organem, działania naprawcze
Naruszenie z wysokim ryzykiemTak — bez zbędnej zwłoki, w miarę możliwości do 72 godzin od stwierdzeniaTak, bez zbędnej zwłoki — chyba że zachodzi jeden z wyjątkówWpis w rejestrze, zgłoszenie, treść i sposób zawiadomienia albo uzasadnienie wyjątku

Ten sam rodzaj zdarzenia, na przykład wysłanie korespondencji do niewłaściwego adresata, może prowadzić do różnych rozstrzygnięć. Decydują o tym dane w załączniku i to, kto go otrzymał.

Najczęstsze błędy

  • Liczenie terminu od zdarzenia zamiast od stwierdzenia. Prowadzi albo do niepotrzebnego pośpiechu, albo — częściej — do przekonania, że termin już upłynął, i do rezygnacji ze zgłoszenia.
  • Traktowanie 72 godzin jako terminu na wyjaśnienie sprawy. RODO pozwala przekazywać informacje sukcesywnie i bez zbędnej zwłoki, jeżeli nie da się ich podać od razu (art. 33 ust. 4 RODO). Pierwsze zgłoszenie zawiera to, co już wiadomo. Zgłoszenie musi ostatecznie zawierać co najmniej opis charakteru naruszenia, w miarę możliwości z kategoriami i przybliżoną liczbą osób oraz wpisów danych. Musi też podać imię i nazwisko oraz dane kontaktowe inspektora albo oznaczenie innego punktu kontaktowego, możliwe konsekwencje oraz zastosowane lub proponowane środki zaradcze (art. 33 ust. 3 RODO). Zgłoszenie po terminie wymaga wyjaśnienia przyczyn opóźnienia. Czekanie na komplet ustaleń jest ryzykowniejsze niż zgłoszenie niepełne.
  • Ocena ryzyka z perspektywy organizacji. Pytanie brzmi, co grozi osobom, a nie jak zdarzenie wygląda z zewnątrz.
  • Pomijanie naruszeń dostępności. Utrata danych i brak dostępu do nich są naruszeniem także wtedy, gdy nikt niepowołany danych nie zobaczył.
  • Brak dokumentacji naruszeń niezgłoszonych. Art. 33 ust. 5 RODO nie nakazuje prowadzenia „rejestru”, tylko udokumentowanie każdego naruszenia. Dokumentacja obejmuje co najmniej okoliczności naruszenia, jego skutki i podjęte działania zaradcze. Ma pozwolić organowi nadzorczemu zweryfikować przestrzeganie całego art. 33 RODO. Przy kontroli to ta dokumentacja pokazuje, że decyzja o niezgłoszeniu była decyzją, a nie przeoczeniem.
  • Zawiadomienie osób napisane językiem prawnym. Zawiadomienie ma opisać naruszenie jasnym i prostym językiem (art. 34 ust. 2 RODO). Odbiorca ma z niego zrozumieć, co się stało i co może zrobić. Komunikat, którego odbiorca nie rozumie, nie spełnia tego wymogu.

Wnioski i dalsze kroki

Rozstrzygnięcie zapada w dwóch krokach. Najpierw następuje kwalifikacja zdarzenia, potem ocena ryzyka dla osób.

Zapamiętaj

Obowiązek zgłoszenia jest regułą, od której administrator może odstąpić wyłącznie na podstawie udokumentowanej oceny — a nie odwrotnie.

W praktyce większość problemów bierze się nie z samej decyzji, lecz z tego, co ją poprzedza. Dlatego przed kolejnym naruszeniem trzeba przesądzić cztery rzeczy. Chodzi o to, kto w organizacji ma prawo uznać, że naruszenie zostało stwierdzone; jaką drogą sygnał z pierwszej linii dociera do inspektora ochrony danych i w jakim czasie; według jakich kryteriów oceniane jest ryzyko dla osób, tak aby dwie różne osoby doszły do zbliżonego wyniku; oraz gdzie zapisywana jest ocena wraz z uzasadnieniem decyzji.

Organizacja, która ma te cztery elementy, podejmuje decyzję o zgłoszeniu w kilka godzin i potrafi ją później wykazać. Organizacja, która ich nie ma, zaczyna od budowania procedury w trakcie naruszenia — i to zwykle, a nie samo zdarzenie, decyduje o przebiegu sprawy.

Materiały powiązane

Źródła

  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 (RODO), art. 4 pkt 12, art. 33, art. 34 i art. 95, tekst skonsolidowany — EUR-Lex: eur-lex.europa.eu
  • Ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa, art. 8i, tekst ujednolicony — Kancelaria Sejmu, ISAP: isap.sejm.gov.pl
  • Ustawa z dnia 12 lipca 2024 r. – Prawo komunikacji elektronicznej, art. 402, tekst ujednolicony — Kancelaria Sejmu, ISAP: isap.sejm.gov.pl
  • Wniosek dotyczący rozporządzenia zmieniającego m.in. rozporządzenie (UE) 2016/679 (Digital Omnibus), COM(2025) 837 — EUR-Lex: eur-lex.europa.eu
  • Jakie naruszenia trzeba zgłosić Prezesowi UODO, a jakie nie wymagają zgłoszenia? — Urząd Ochrony Danych Osobowych: uodo.gov.pl
  • W jakim terminie należy zgłosić naruszenie Prezesowi UODO? — Urząd Ochrony Danych Osobowych: uodo.gov.pl
  • Inne obowiązki i przepisy związane z naruszeniami — Urząd Ochrony Danych Osobowych: uodo.gov.pl
  • Kiedy, przy naruszeniu, należy zawiadamiać osoby, których dane dotyczą? Ważny wyrok NSA (komunikat z 24 października 2025 r. o wyroku z 1 października 2025 r., III OSK 1830/22) — Urząd Ochrony Danych Osobowych: uodo.gov.pl
  • Poradnik dotyczący naruszeń ochrony danych osobowych, wersja z 20 lutego 2025 r. — Urząd Ochrony Danych Osobowych: uodo.gov.pl
  • Wytyczne 01/2021 w sprawie przykładów dotyczących zgłaszania naruszeń ochrony danych osobowych, wersja 2.0, przyjęte 14 grudnia 2021 r. — Europejska Rada Ochrony Danych: edpb.europa.eu
  • Guidelines 9/2022 on personal data breach notification under GDPR, wersja 2.0, przyjęte 28 marca 2023 r. — Europejska Rada Ochrony Danych: edpb.europa.eu

Uporządkuj decyzję o zgłoszeniu, zanim będzie potrzebna

Jeżeli w Twojej organizacji kwalifikacja zdarzeń i ocena ryzyka dla osób opierają się dziś na doświadczeniu pojedynczych osób, warto ustalić kryteria i ścieżkę decyzyjną na spokojnie. Wsparcie przy incydentach i naruszeniach obejmuje ocenę sytuacji, decyzje o zgłoszeniach i uporządkowanie procesu reakcji.

Autor

Michał Rutkowski — LabLogic. Łączy perspektywę prawną, organizacyjną i technologiczną w pracy z zarządami średnich i dużych organizacji: wsparcie i pełnienie funkcji IOD/DPO, przygotowanie do NIS2 i KSC, reakcja na incydenty, audyty i szkolenia. Kontakt: M.Rutkowski@LabLogic.pl · LinkedIn

Materiał ma charakter ogólny i edukacyjny. Nie stanowi indywidualnej opinii prawnej ani rekomendacji dla konkretnej organizacji. Zakres obowiązków należy ocenić z uwzględnieniem jej sytuacji.

Stan prawny: listopad 2026.

Przewijanie do góry